|
Testisler erkekte iki önemli görevi vardır.
1-Testestoron denen erkeklik hormonunu salğılamak
2-Üremeyi sağlıyan tohum hücrelerini meydana getirmek.
Her iki torbada birer tane olmak üzere sağlı sollu 2 tanedir. Kadınların yumurtalarına karşılık gelir. Sol taraf sağa nazaran biraz daha aşağıdadır. 4 - 5 cm uzunlukta 2.5 - 3 cm genişliktedir. Doğumadan önce testisler kasık kanalındadır. Doğumdan itibaren torbalara yerleşir.
Yapı bozuklukları:
Doğuştan her iki testisin olmaması çok nadirdir. Tek taraflı olması da nadirdir. 2 den fazla olması bazen görülebilinir.
Testisin normal yerinde olmaması: İki halde oluşur
1- Testis normal inişini yaparken kasık kanalı gibi bir yerde takılır kalır
2- Bu inme yolu üzerinde değilde karın içi veya herhangi bir yerde olması
Çocuğun rahim içi gelişmesinde testis karın içerisindedir. Doğum yaklaştıkça testis torbaya doğru inmeye başlar. İşte bu inme süreci içerisinde herhangi bir sebeble engellenmesi testisin yukarıda kalmasına neden olur. Bu sebeblerin başında torbanın gelişmemesidir. Diğer bir sebeb testisi aşağı çeken kasların gelişmemesi veya inişi engelleyen fıtık gibi bir sebebin olmasıdır.
Testis tobada olmayınca gelişmesi bozularak fonksiyonları bozulur. Dumura uğrar, erkeklik hormonu eksikliği nedeni ile buna bağlı belirtiler olur. Yerinde olmayan testislerde kanser daha sık oluşmaktadır.
Belirtileri: Torbada testis ele gelmez. Kasıkta ele gelebilir. Bazne ağrı yapar. Çok defada belirti vermez. Anne ve babanın dikkatinden kaçar. Bir testis normal inişini yapmazsa testis dönmesi ve harabiyeti gelişeceğinden erkenden tedavi edilmelidir.
Tedavi:
1- Hormon Tedavisi: Ameliyattan önce denemelidir. Bilhassa çift taraflı inmemiş testislerin nedeni hormonal olduğundan denemekte fayda vardır. Böyle bir hormon denendikten sonra 2-4 ay beklenilir hala inmemişse ameliyat yapılır.
2- Hormon tedavisi fayda vermeyen durumlarda ve fıtık v.s gibi zaten cerrehi müdahale uygulanacak vakalarda amaliyat yapılır. Ameliyat yaşı eskiden 5 yaşına kadar beklemek şeklinde uygulanmışsada artık moderin tıpta çocuklarında çekinmeden narkoz altında ameliyat yapılabilmesi nedeni ile bugün 3 yaşı uygun görülmüştür. Bu yaştan sonra ameliyat yapılırsa testis fonksiyonlarının kaybolması muhtemeldir.
Testis iltihapları:
Had (Acil) veya müzmin testis iltihabı şeklinde görülür.
Müzmin olan ya testis vereminde veya testis frengisinde olur.
Had testis iltihaplarında mikroplar idrar dış deliğinden veya vücudun başka bir odağından kan yolu ile gelirler. Gençlerde daha sıktır. Yaşlılarda idrar yaptırmak amacı ile idrar yollarına konulan sonda v.s gibi sebeblerden sonra olur. Testis cerrahat ile dolar. Kısa zamanda testisi harap eder.
Belirtileri:
Torba şişer, kızarır. Çok şiddetli ağrı vardır. Testis önceleri çok serttir zaman geçtikçe cerrahatın artması nedeni ile yumuşar, hamur kıvamını alır. Ateş çok yüksektir. Titremeler olur. Bulantı kusma sıktır.
Tedavi:
Mutlak yatak istirahati sağlanır. Torbanın altına küçük bir yastık vaya yükseltici bir şey konularak testisin yukarıda olması sağlanır. Bu testisi istirahate sevk edeceği için hem ağrıyı azaltır hemde tedavi ihtimalini artırır. Seksüel faaliyetlere ara verilir.
Testis Kanseri
Testis kanserleri 15-35 yaş erkekler arasında en sık görülen kanser tiplerinden biridir.Erkeklerde görülen kanserlerin %1 ini oluşturur.Her yıl 100.000 kişiden 3 ünde testis tümörü saptanır. 20-40 yaşları arasında ise bu oran 100.000 de 6 ya çıkar. Kafkasyalı erkeklerde görülme sıklığı diğer erkeklere oranla daha fazladır. Olguların yaklaşık % 95 inde tümör doğrudan sperm üreten dokudan kaynaklanır.
Eskiden tedavisi oldukça zor olan ve olduça tehlikeli olarak nitelendirilen testis kanserlerinde günümüzdeki gelişmelerle erken teşhis konulduğu takdirde olduça yüz güldürücü sonuçlar alınmakta ve yaşam oranı % 95 lere çıkmaktadır.
Belirtiler:
Herhangi bir testiste kitle veya büyüme
Skrotumda ağırlık duygusu
Karında veya karında ağrı
Skrotumda sıvı birikmesi
Testislerin birinde veya skrotumda ağrı
Seyrek olarak human chronic gonadotropin (HCG) artışına bağlı olarak göğüslerde büyüme ve hassasiyet.
Unutmayın bu belirtilere başka birçok hastalık ta sebep olabilir. Eğer bu belirtiler 2 haftadan uzun sürerse mutlaka bir doktora görünün. Bu belirtilerin gerçek sebebini size ancak doktorunuz söyleyebilir.
Sebepler:
Testis kanserlerinin sebepleri bilinmemektedir. İnmemiş testisi olanlarda hastalığa yakalanma riski çok daha fazladır. İnmemiş testis daha sonra cerrahi yöntemlerle indirilse bile bu risk devam etmektedir.
Tanı:
Erken tanı kanserin tedavi edilebilme şansını arttırdığı için çok önemlidir. Tüm genç erkekler ayda bir kez kendikendine testis muayenesi yapmalıdırlar. Bu testis kanserinin erken tanısı için en önemli unsurdur. Muayenede şüpheli bir durum görülürse mutlaka doktor kontrolune gereksinim vardır.
Doktor tanı için kanda marker olarak adlandırılan beta-HCG ve alfafötoprotein testlerini isteyecektir. Bazı tip kanserlerde bu marker ler yükselmeyebilir. Doktorunuz ilk olarak sizden ultrasound yaptırmanızı isteyecektir. Nadiren biyopsi gerekebilir.
Tedavi:
Kanserin tipine ( seminom, nonseminom) ve evresine göre değişik tedavi yöntemleri mevcuttur.Seminomlar sperm üreten hücrelerden kaynaklanırlar ve testis kanserlerinin yaklaşık % 50 sini oluştururlar. Nonseminomlar ise teratokarsinom, embriyokarsinom vs. farklı tip tümörlerden oluşur. Ayrıca hastanın yaşı ve genel sağlık durumu da tedavi yönteminin seçilmesinde etkili olmaktadır. Uygulanan 4 çeşit tedavi vardır:
Cerrahi Tedavi: ( radikal inguinal orşiektomi) Bütün testis ve çevre dokusu cerrahi olarak çıkarılır. Karın bölgesşndeki lenf düğümleri de birlikte çıkarılır. Bir testisi alınmış kişilerin diğer testisinde de % 2-5 oranında kanser gelişme rski vardır.
Radyasyon Tedavisi: Seminomlar radyoterapiye oldukça duyarlıdır. Nonseminomlar ise duyarlı değillerdir.
İlaç Tedavisi (Kemoterapi): Genellikle nonseminomlarda cerrahi tedaviden sonra en az yan etkisi olan ilaçlar seçilerek ( cisplatin, etoposide vs.) kemoterapi yapılır.
Kemik İliği Nakli: Bu tedavi şekli henüz araştırılma aşamasındadır. Hastadan alınan kemik iliği kanser hücrelerini öldürücü bir ilaçla işleme tabi tutulur ve dondurulur. Dondurulmuş ilik daha sonra venlerden iğne ile vücuda verilir.
Tedavi sonrası yaşam:
Çoğu erkek bir testisinin alınması ile kısır kalacaklarını veya cinsel aktivitelerinin yok olacağını sanır. Ancak bu yanlıştır. Alınan testisin yerine skrotum içine konulan ve normal testis görünümü veren protez testis takılabilir.
Lenf bezlerinin alınması penisin sertleşmesini veya orgazmı olumsuz etkilemez ancak kısırlığa sebep olabilir. Bu bazen ilaçlarla düzeltilebilir.
Radyoterapi de spermleri öldürücü etki gösterebilir. Genellikle tedaviden birkaç ay sonra düzelme görülür ancak yinede tedaviden önce önlem olarak sperm bankasında sperm dondurulması önerilebilir.
|
|
|
|
|
opdratakaneren@hotmail.com
Testis Tümörleri:
Sık görülmezsede testis tümörlerinin büyük bir kısmı kötü huylu olduğundan dolayı önem arz eder. En sık 20-40 yaşlarında görülür. Sağ tarafta daha sıktır. Nadiren çift taraflı olur.
İnmemiş testiste 20 kat daha fazla olur. Nedeni belli değildir. Seksüel faaliyetinin çok olduğu yaşlarda olması hormaonal sebebleri akla getirmektedir. Darbelerden sonra meydana geldiği ispat edilememiştir. Çocuklarda olan tümörler kalıtsal olduğu yönüde değerlendirilmiştir.
Belirtileri: Testiste sertlik vardır. Şayet kanser yayılmışsa hangi organa yayılmışsa bu organa ait belirtiler verir.
Ağrı, zayıflık, iştahsızlık, kansızlık, bulantı kusma diğer kanser belirtilerinde olduğu gibidir. Karın ağrıları olur
Yayılımı: Testis kanserleri genellikle yavaş büyür. Kısa zamanda kan ve akkan yolu ile yayılır. Karın içi büyük atar ve toplar damar cevresinde bezeler oluşur. Bu bezelere ait şikayetler gelişir. Uzak organlarda karaciğere ve kemik iliğine yayılım sıktır.
Tetkikler: Kan idrar tetkikleri yapılır. Ultrason bilhassa teşhis için faydalıdır.
Tedavi: Teşhis konulan testis tümörlerinde ameliyat kaçınılmazdır. Ameliyatın faydası hem parça alınıp patolojik inceleme hemde kanserin orjinini kurutma bakımından önem arz eder.
Ameliyat ile testis tamamen çıkarılır. Ayrıca karın içi bezeler temizlenir.
Şua tedavisi tümörün safhalarına göre ayarlanır.
İlaç tedavisi olarak çeşitli kanser ilaçları kullanılır.
Testisin Svı Toplaması
Testisin dış kısmını saran zarın sıvı toplamasıdır. Testis dış zarı 2 tabaka halindedir. Belirli sebeblerden bu iki tabaka içerisine sıvı topalnır.
Nedeni:
1- Doğuştan olabilir. Doğumda bu iki zar açıktır. Karın içi sıvısı zarlar arasına sızar. Daha sonra 2 zarın açık olan ağız kısmı kapandığından kese şeklini alır. Çok defa bebeklik çağında kaybolabilir. Onun için küçük bebeklerin sıvı toplamasında 1 yaşına kadar beklenir.
2- Darbeler: Testis darbelerinden sonra meydana gelir. Bazen bu sıvı içerisinde kan vardır.
3- Testis iltihaplarından sonra meydana gelir
4- Bazen hiç sebeb yoktur.
Belirtileri:
Torba şiş durur. Ellenince içindeki mayi his edilir. Çok defa ağrı yktur. Fakat iltihaplanınca ağrı meydana gelir. Bu şişilk fıtık gibi yatınca veya geriye itince kaybolmaz. Torba ışığa tutulunca sıvıdan dolayı ışığı geçirir.
Tedavi:
1- İğne ile boşaltmak: Az sıvı toplanmalarında iğne ile boşaltılma denenebilir. İğne ile boşaltılmada 2-3 ay sonra tekrar eder. Sıvı içine kanama ihtimali vardır. iltihapta kaptırılırsa tabol değişir ve cerrahat halini alır
2- Ameliyat: Çok büyük vakalarda ve bol sıvı toplamalarda ameliyat yapılr. Sıvı boşaltılır. Tekrar olmaması için zarlar ters çevrilir ve dikilir. Basit bir ameliyattır.
|
|
|
|